Langkah Sheraton: Sejarah Kejatuhan Kerajaan PRU14

Bayangkan anda menonton berita pada petang Isnin, 24 Februari 2020: Perdana Menteri meletakkan jawatan, sebuah parti pemerintah mengumumkan keluar daripada gabungan, dan pemimpin politik mula berulang-alik ke Istana Negara. Dalam masa kurang sehari, kerajaan yang dipilih melalui Pilihan Raya Umum ke-14 (PRU14) kehilangan tapak politiknya. Peristiwa yang bermula di sebuah hotel di Petaling Jaya itu kemudian dikenali sebagai Langkah Sheraton.

Namun, Langkah Sheraton bukan satu pengumuman tunggal atau satu pertemuan sahaja. Ia ialah rangkaian perkembangan yang berlaku ketika Pakatan Harapan (PH) sedang berdepan perselisihan mengenai peralihan kuasa daripada Tun Dr Mahathir Mohamad kepada Datuk Seri Anwar Ibrahim. Peletakan jawatan Mahathir pada 24 Februari membuka fasa baharu krisis; Tan Sri Muhyiddin Yassin kemudian mengangkat sumpah sebagai Perdana Menteri kelapan pada 1 Mac 2020.

Perlu dibezakan antara fakta yang disahkan melalui laporan sezaman dengan tafsiran tentang siapa merancang gerakan itu dan sejauh mana setiap pemimpin mengetahuinya. Laporan berita ketika itu merekodkan tarikh, pengumuman dan pertemuan utama. Sebaliknya, beberapa butiran dalaman—termasuk perbincangan tertutup—datang daripada pendedahan individu yang terlibat atau dekat dengan peristiwa, bukannya minit rasmi yang diterbitkan.

📜 Apakah Langkah Sheraton?

Langkah Sheraton ialah nama yang diberikan kepada gerakan penjajaran semula politik pada Februari 2020, yang berpusat pada perhimpunan sekumpulan ahli politik di Hotel Sheraton, Petaling Jaya. Menurut laporan berita ketika itu, 11 Ahli Parlimen PKR yang meninggalkan parti berkumpul di hotel tersebut pada malam Ahad, 23 Februari, bersama tokoh daripada beberapa parti lain. Perkembangan itu berlaku serentak dengan mesyuarat Majlis Tertinggi Bersatu di ibu pejabat parti berhampiran.

Nama itu mudah melekat kerana lokasi hotel menjadi gambaran jelas bagi satu krisis yang berlangsung di luar sidang Parlimen. Tetapi istilah tersebut bukan bukti bahawa setiap keputusan dibuat di dalam hotel itu. Pada hari yang sama, pemimpin Gabungan Parti Sarawak (GPS) bertemu di Ritz Carlton, Kuala Lumpur; Majlis Tertinggi Umno turut bermesyuarat, manakala pemimpin beberapa parti hadir ke Istana Negara. Ringkasnya, Sheraton ialah lambang perhimpunan yang mencetuskan perhatian, bukan keseluruhan peta rundingan politik pada hari tersebut.

Matlamat umum yang dilaporkan ialah membentuk jajaran baharu untuk mengambil alih kerajaan Persekutuan daripada PH. Nama Perikatan Nasional (PN) disebut dalam liputan ketika itu, tetapi urutan perkembangan menunjukkan keadaan masih berubah-ubah: sokongan terhadap calon perdana menteri, kedudukan Bersatu dan cadangan pembentukan kerajaan belum semuanya mantap. Oleh itu, lebih tepat untuk menyifatkan Langkah Sheraton sebagai krisis penjajaran dan sokongan politik yang memecahkan kerajaan PH, bukannya satu peralihan yang berlaku secara serta-merta pada malam tersebut.

Dalam konteks Malaysia, kerajaan perlu mempunyai sokongan majoriti Ahli Dewan Rakyat. Apabila parti pemerintah berpecah dan pemimpin utama meletak jawatan, persoalan segera ialah siapa yang mampu mendapat kepercayaan majoriti. Peranan Yang di-Pertuan Agong menjadi penting dalam proses pelantikan perdana menteri menurut kerangka Perlembagaan Persekutuan. Dossier menyatakan pelantikan Muhyiddin pada 1 Mac dibuat selaras dengan Perkara 40(2)(a) dan Perkara 43(2)(a), namun tidak menyediakan rekod rasmi penuh tentang setiap perbincangan di Istana Negara.

Istilah “kejatuhan kerajaan PRU14” pula merujuk kepada berakhirnya pentadbiran PH yang memenangi pilihan raya pada 2018, bukan pembubaran Parlimen pada Februari 2020. Kerajaan PH yang terdiri daripada empat parti runtuh secara praktikal selepas Mahathir meletakkan jawatan dan Bersatu keluar daripada gabungan itu. Perbezaan ini penting: kerajaan bertukar melalui perubahan sokongan politik dan pelantikan perdana menteri, bukannya kerana pilihan raya umum baharu diadakan ketika itu.

🗳️ Latar Belakang Kejatuhan Kerajaan Selepas PRU14

PRU14 membawa perubahan besar apabila PH mengambil alih kerajaan Persekutuan pada Mei 2018. Tun Dr Mahathir Mohamad mengangkat sumpah sebagai Perdana Menteri ketujuh pada 10 Mei 2018. Namun, kemenangan pilihan raya itu tidak menghapuskan perbezaan dalam gabungan berkenaan. Antara isu yang kekal menjadi tumpuan ialah bila Mahathir akan menyerahkan jawatan kepada Anwar, yang ketika itu Presiden PKR dan tokoh utama PH.

Janji peralihan kuasa menjadi titik sensitif kerana tarikh dan cara pelaksanaannya tidak dimuktamadkan secara terbuka. Laporan Bernama menyatakan Mahathir sebelum itu berulang kali menyebut beliau akan kekal sehingga selepas Sidang Kemuncak Kerjasama Ekonomi Asia Pasifik (APEC) yang dijadualkan berlangsung pada November 2020. Mesyuarat Majlis Presiden PH pada 21 Februari 2020 pula berakhir dengan keputusan bahawa tarikh peralihan “terpulang kepada Mahathir”. Keputusan itu tidak menyelesaikan kebimbangan antara pihak yang mahu beliau menamatkan penggal dengan pihak yang mahu satu tarikh persaraan ditetapkan.

Hubungan politik antara Mahathir dan Anwar turut memberi latar kepada krisis tersebut. Laporan berita 23 Februari merekodkan Anwar menyifatkan perkembangan hari itu sebagai “pengkhianatan” kerana, pada pandangannya, janji peralihan kuasa telah dibuat. Kenyataan itu menggambarkan suasana tegang, tetapi tidak dengan sendirinya membuktikan siapa yang mengatur setiap pertemuan atau tindakan. Begitu juga, ulasan penganalisis selepas peristiwa itu menekankan bahawa peranan sebenar Mahathir dalam gerakan tersebut terus diperdebatkan.

Perpecahan dalam PKR menambah tekanan kepada PH. Mohamed Azmin Ali, ketika itu Timbalan Presiden PKR, memimpin kumpulan yang dilaporkan berkumpul di Sheraton. Pada masa sama, Bersatu menghadapi perbahasan dalaman tentang hala tuju parti dan kemungkinan kerjasama dengan Umno. Menurut pendedahan bekas pegawai Pejabat Perdana Menteri Adam Mukhriz Mohd Muhayeddin, Mahathir menolak kerjasama dengan Umno sebagai satu parti secara menyeluruh, tetapi terbuka menerima Ahli Parlimen Umno secara individu. Butiran perbincangan itu bersandar pada keterangannya, bukan rekod mesyuarat rasmi yang tersedia dalam dossier.

Ketegangan itu mempertemukan beberapa isu yang berbeza: masa peralihan kuasa, kesetiaan ahli Parlimen, masa depan gabungan PH dan bentuk kerajaan alternatif. Apabila isu-isu ini bertembung, kerajaan yang menang melalui pilihan raya mula kehilangan kesepaduan politik. Itulah konteks yang menjelaskan mengapa perhimpunan di Sheraton menjadi begitu penting: ia berlaku ketika keyakinan antara rakan gabungan sudah rapuh dan keputusan tentang kepimpinan masa depan masih belum dimuktamadkan.

Untuk menyemak rekod perbahasan Parlimen secara langsung, pembaca boleh merujuk Hansard Digital Parlimen. Bagaimanapun, bahan dalam dossier tidak menyediakan satu rekod Hansard yang menghuraikan keseluruhan rundingan tertutup pada Februari 2020. Oleh itu, laporan media sezaman dan rekod rasmi mengenai peletakan jawatan serta pelantikan perlu dibaca bersama, sambil membezakan fakta yang disahkan daripada dakwaan peserta.

🕰️ Kronologi Langkah Sheraton pada Februari 2020

Peristiwa utama berlaku dalam rentang beberapa hari, tetapi perubahan paling dramatik berlaku dalam tempoh kurang 24 jam. Garis masa berikut menghimpunkan laporan berita sezaman dan pengumuman rasmi yang dirakam pada waktu kejadian.

1. 21 Februari 2020: Mesyuarat Majlis Presiden PH membincangkan peralihan kuasa. Laporan menyatakan keputusan akhirnya menyerahkan penentuan tarikh kepada Mahathir. Sumber yang tersedia tidak memberikan waktu tepat mesyuarat itu, maka dakwaan bahawa ia berlangsung pada siang atau malam tidak wajar dianggap pasti.
2. 23 Februari 2020: Ahli Parlimen PKR yang setia kepada Azmin berkumpul di Hotel Sheraton, Petaling Jaya. Pada hari yang sama, Majlis Tertinggi Bersatu bermesyuarat selama kira-kira empat jam di ibu pejabat parti yang berhampiran. Mahathir keluar selepas mesyuarat tanpa menjawab pertanyaan pemberita.
3. 23 Februari 2020: Pemimpin GPS bertemu di Ritz Carlton, manakala Majlis Tertinggi Umno mengadakan pertemuan di ibu pejabat parti. Laporan Malaysiakini turut menyebut enam parti hadir ke Istana Negara, termasuk Bersatu, Umno, PKR daripada kem Azmin, GPS, PAS dan Warisan. Kehadiran itu menunjukkan perbincangan politik melibatkan lebih daripada satu lokasi.
4. Malam 23 Februari 2020: Anwar bercakap kepada penyokongnya dan menyifatkan perkembangan tersebut sebagai “pengkhianatan”. Beliau menjangka perubahan akan berlaku dalam masa terdekat. Itu ialah reaksi politik beliau pada malam berkenaan, bukan keputusan rasmi tentang siapa bakal menjadi perdana menteri.
5. 24 Februari 2020, 1 tengah hari: Mahathir menghantar surat peletakan jawatan sebagai Perdana Menteri kepada Yang di-Pertuan Agong. Bernama dan laporan lain memetik pengesahan Pejabat Perdana Menteri mengenai waktu penyerahan surat tersebut.
6. 24 Februari 2020: Mahathir turut meletakkan jawatan sebagai Pengerusi Bersatu. Pada hari yang sama, Presiden Bersatu Muhyiddin Yassin mengumumkan parti itu keluar daripada PH. Kenyataan Muhyiddin menyebut Ahli Parlimen Bersatu menandatangani Akuan Bersumpah untuk terus menyokong Mahathir sebagai perdana menteri.
7. 25 Februari 2020: Menurut laporan berita yang diringkaskan dalam dossier, BN dan PAS menarik balik sokongan terhadap Mahathir sebagai calon perdana menteri. Ini menggambarkan perubahan kedudukan dalam tempoh singkat, bukannya percanggahan dengan kenyataan sokongan Bersatu pada 24 Februari.
8. 26 Februari 2020: Dalam perutusan televisyen, Mahathir menyatakan hasrat untuk cuba membentuk pemerintahan yang tidak memihak kepada mana-mana parti. PH pula menamakan Anwar sebagai calon perdana menteri selepas perkembangan berkenaan. Usaha membentuk kerajaan masih belum selesai.
9. 1 Mac 2020: Muhyiddin mengangkat sumpah sebagai Perdana Menteri kelapan di Istana Negara di hadapan Yang di-Pertuan Agong Al-Sultan Abdullah Ri’ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah.

Kronologi itu menunjukkan perbezaan antara permulaan gerakan, keruntuhan praktikal kerajaan PH dan pelantikan pengganti. Semuanya bukan satu tindakan serentak. Pada malam 23 Februari, masih terdapat pelbagai cadangan dan pertemuan; pada 24 Februari, peletakan jawatan Mahathir serta keluarnya Bersatu daripada PH mengubah kedudukan kerajaan; dan hanya pada 1 Mac barulah Muhyiddin mengangkat sumpah sebagai perdana menteri.

Ada juga batas penting dalam rekod yang tersedia. Kandungan penuh Akuan Bersumpah Ahli Parlimen Bersatu tidak disertakan, begitu juga senarai lengkap semua individu yang menyertai perhimpunan Sheraton. Angka 11 datang daripada laporan berita yang menyebut Ahli Parlimen PKR yang meninggalkan parti. Perincian mesyuarat tertutup pula banyak bergantung pada pendedahan individu, maka ia tidak boleh disamakan dengan dokumen rasmi.

🏛️ Peranan Parti dan Pemimpin dalam Langkah Sheraton

Mahathir berada di pusat krisis kerana beliau memegang jawatan perdana menteri dan Pengerusi Bersatu. Peletakan jawatannya menyebabkan PH kehilangan ketua kerajaan, sementara Bersatu kemudian keluar daripada gabungan itu. Naratif tentang peranannya tidak seragam. Adam Mukhriz menggambarkan Mahathir sebagai menolak kerjasama dengan Umno secara en bloc atas prinsip, sedangkan ulasan penganalisis selepas kejadian menekankan persoalan yang belum terjawab tentang sejauh mana beliau mengetahui atau terlibat dalam perancangan lebih luas. Kedua-duanya ialah perspektif berbeza, bukan keputusan muktamad yang menghapuskan perdebatan.

Muhyiddin, sebagai Presiden Bersatu, mengumumkan keputusan parti keluar PH pada 24 Februari. Pada mulanya, kenyataan parti menyebut sokongan kepada Mahathir sebagai perdana menteri; beberapa hari kemudian, proses pencalonan dan sokongan bergerak ke arah lain. Pendedahan Setiausaha Sulit Perdana Menteri ketika itu, Marzuki Mohamad, mendakwa Muhyiddin pada awalnya mahu Bersatu menamakan Mahathir sahaja sebelum akhirnya bersetuju namanya sendiri dikemukakan selepas Mahathir dan Anwar gagal memperoleh sokongan majoriti. Namun, dossier mengelaskan butiran itu sebagai dakwaan satu sumber, jadi ia perlu dibaca sebagai satu versi peristiwa.

Azmin Ali dan kumpulan Ahli Parlimen PKR yang menyokongnya memainkan peranan penting kerana perhimpunan mereka di Sheraton menjadi pencetus perhatian umum. Laporan ketika itu mengaitkan kumpulan tersebut dengan usaha menjajarkan semula kuasa. Namun, angka tepat dan senarai nama penuh tidak disahkan melalui dokumen rasmi dalam bahan yang tersedia. Maka, angka 11 wajar disebut sebagai angka yang dilaporkan media, bukan sebagai senarai lengkap yang telah disahkan oleh parti.

Anwar Ibrahim pula mewakili pertikaian mengenai peralihan kepimpinan dalam PH. Beliau menyifatkan perkembangan pada 23 Februari sebagai pengkhianatan dan kemudian dinamakan PH sebagai calon perdana menteri. Namun, pencalonan politik tidak bermakna beliau mempunyai sokongan majoriti yang mencukupi untuk dilantik. Krisis akhirnya memperlihatkan bahawa sokongan Ahli Parlimen, bukan sekadar jawatan dalam gabungan atau janji peralihan, menjadi penentu utama.

Umno, PAS, GPS dan Warisan turut berada dalam landskap rundingan. Pemimpin parti-parti itu bertemu atau hadir ke Istana Negara pada 23 Februari, tetapi kedudukan mereka terhadap calon perdana menteri berubah dalam hari-hari berikutnya. Laporan mengenai penarikan sokongan BN dan PAS terhadap Mahathir pada 25 Februari menunjukkan bahawa rundingan tidak menghasilkan sokongan yang kekal secara automatik. Setiap pihak perlu menilai semula kedudukan apabila cadangan kerajaan berubah.

Peranan Yang di-Pertuan Agong pula berbeza daripada peranan parti politik. Parti dan Ahli Parlimen membentuk sokongan, manakala pelantikan perdana menteri berlangsung melalui proses perlembagaan. Dossier mengesahkan Muhyiddin mengangkat sumpah pada 1 Mac dan menyebut Perkara 40(2)(a) serta Perkara 43(2)(a) sebagai asas perlembagaan pelantikan. Namun, ia tidak menyediakan transkrip lengkap proses perundingan di Istana Negara; sebab itu, laporan wajar berhati-hati daripada mendakwa mengetahui setiap pertimbangan yang dibuat.

🇲🇾 Kesan Langkah Sheraton terhadap Politik Malaysia

Kesan paling segera ialah berakhirnya pentadbiran PH selepas kira-kira 22 bulan berkuasa. Perubahan kerajaan itu berlaku tanpa pilihan raya umum baharu. Bagi pengundi yang memilih calon dan gabungan pada PRU14, keadaan tersebut menjadikan persoalan tentang wakil rakyat, sokongan majoriti dan kestabilan gabungan lebih nyata. Peralihan kuasa bukan lagi sekadar isu dalaman parti; ia memberi kesan kepada siapa yang memimpin kerajaan dan bagaimana mandat pilihan raya ditafsirkan.

Dari segi struktur politik, Langkah Sheraton mengubah persaingan yang sebelum itu sering dilihat sebagai pertarungan dua gabungan—kerajaan dan pembangkang—kepada susunan blok yang lebih cair. Laporan Malaysiakini pada Februari 2020 menggambarkan politik negara terpecah kepada tiga blok. Dalam keadaan sedemikian, kesetiaan ahli Parlimen, rundingan antara parti dan sokongan terhadap calon perdana menteri menjadi faktor yang boleh berubah dengan cepat. Kestabilan kerajaan bergantung bukan hanya pada keputusan pilihan raya, tetapi juga pada keupayaan gabungan mengekalkan sokongan selepas pilihan raya.

Perbahasan tentang keabsahan sokongan kerajaan turut berlarutan. Dossier menyatakan sidang Dewan Rakyat pada 18 Mei 2020 hanya mendengar titah diraja dan tidak melibatkan urusan lain, termasuk usul undi tidak percaya yang menjadi tumpuan ketika itu. Ini tidak dengan sendirinya menjawab persoalan politik tentang majoriti; sebaliknya, ia menunjukkan bahawa pengujian sokongan melalui undi terbuka di Dewan tidak berlaku pada sidang tersebut. Pembaca yang mahu meneliti rekod perbahasan boleh menggunakan Hansard Digital Parlimen, sambil mengambil kira bahawa bahan dossier tidak memuatkan rekod penuh semua prosiding yang berkaitan.

Penilaian terhadap tempoh pemerintahan PH juga berbeza mengikut sumber. Penganalisis Bridget Welsh menulis selepas setahun bahawa PH melaksanakan beberapa pembaharuan sederhana dalam tempoh 22 bulan, dan sebahagian besar inisiatif tersebut telah diterbalikkan selepas kerajaan tumbang. Itu ialah penilaian analisis politik, bukannya inventori rasmi lengkap bagi setiap dasar. Laporan lain pula menekankan krisis kepimpinan dan perebutan sokongan. Membaca kedua-dua perspektif membantu menjelaskan bahawa kesan Langkah Sheraton melangkaui pertukaran perdana menteri, tetapi ukuran setiap kesan bergantung pada bidang dan kaedah penilaian.

Peralihan Mahathir kepada Anwar yang dijanjikan tidak berlaku seperti yang dirancang. Selepas Muhyiddin menjadi Perdana Menteri kelapan, Datuk Seri Ismail Sabri Yaakob kemudian memegang jawatan Perdana Menteri kesembilan. Anwar akhirnya mengangkat sumpah sebagai Perdana Menteri kesepuluh pada 24 November 2022, menurut data dalam dossier. Oleh itu, Langkah Sheraton menjadi titik perubahan dalam perjalanan kepimpinan negara antara PRU14 dengan PRU15, walaupun krisis politik selepasnya mempunyai perkembangan dan puncanya yang tersendiri.

Kesan jangka panjangnya juga dirasai pada cara orang ramai mengikuti politik. Laporan menunjukkan media sosial digunakan oleh individu seperti Adam Mukhriz dan Marzuki Mohamad untuk mengemukakan versi masing-masing tentang peristiwa tertutup. Platform sedemikian membolehkan pendedahan tersebar pantas, tetapi tidak menjadikannya rekod rasmi. Petua praktikal untuk pembaca: semak tarikh penerbitan, kenal pasti sama ada sesuatu laporan memetik kenyataan rasmi atau hantaran peribadi, dan bandingkan beberapa sumber sebelum menerima dakwaan tentang rundingan di sebalik tabir.

Dalam dossier, dakwaan tentang perbelanjaan penjenamaan kerajaan antara 2020 hingga 2023 turut muncul sebagai perkembangan selepas Langkah Sheraton. Angka yang dipetik ialah RM62,764,107.25 bagi beberapa jenama kerajaan, berdasarkan jawapan bertulis yang dilaporkan pada 2023. Data tersebut bukan ukuran langsung kesan Langkah Sheraton, maka ia tidak wajar digunakan sebagai bukti bahawa perubahan kerajaan menyebabkan perbelanjaan berkenaan. Ia lebih sesuai dibaca sebagai contoh bagaimana isu penggunaan sumber awam dan penjenamaan pentadbiran terus diperdebatkan dalam politik selepas 2020.

❓ Soalan Lazim (FAQ)

Apakah yang dimaksudkan dengan Langkah Sheraton?

Istilah itu merujuk kepada gerakan penjajaran semula politik yang berpusat pada perhimpunan ahli politik di Hotel Sheraton, Petaling Jaya, pada 23 Februari 2020. Perkembangan lebih luas termasuk mesyuarat parti, pertemuan pemimpin dan perubahan sokongan yang akhirnya menyebabkan kerajaan PH runtuh secara praktikal.

Mengapa peristiwa itu dinamakan Langkah Sheraton?

Nama tersebut diambil daripada Hotel Sheraton di Petaling Jaya, lokasi perhimpunan sekumpulan Ahli Parlimen dan pemimpin politik pada malam 23 Februari 2020. Hotel itu menjadi simbol peristiwa, walaupun rundingan dan pertemuan turut berlaku di lokasi lain.

Bilakah Tun Dr Mahathir meletakkan jawatan sebagai perdana menteri?

Mahathir menyerahkan surat peletakan jawatan kepada Yang di-Pertuan Agong pada 24 Februari 2020, jam 1 tengah hari, menurut pengesahan Pejabat Perdana Menteri yang dilaporkan Bernama. Beliau turut meletakkan jawatan sebagai Pengerusi Bersatu pada hari yang sama.

Siapakah yang menggantikan Mahathir sebagai Perdana Menteri?

Tan Sri Muhyiddin Yassin mengangkat sumpah sebagai Perdana Menteri kelapan pada 1 Mac 2020 di Istana Negara. Dossier menyatakan pelantikan itu dibuat selaras dengan Perkara 40(2)(a) dan Perkara 43(2)(a) Perlembagaan Persekutuan.

Adakah Langkah Sheraton bermaksud Parlimen dibubarkan?

Tidak. Perubahan kerajaan pada Februari 2020 berlaku tanpa pilihan raya umum baharu. Krisis itu berpusat pada peletakan jawatan perdana menteri, keluarnya Bersatu daripada PH dan perubahan sokongan politik, sebelum Muhyiddin dilantik sebagai perdana menteri.

Adakah semua butiran perancangan Langkah Sheraton diketahui umum?

Tidak. Dossier menyatakan kandungan penuh Akuan Bersumpah Ahli Parlimen Bersatu dan minit mesyuarat tertutup tidak tersedia. Sebahagian perincian datang daripada pendedahan individu, manakala laporan berita sezaman merekodkan peristiwa dan kenyataan awam. Oleh itu, dakwaan tentang peranan setiap pemimpin perlu dibaca dengan mengambil kira sumbernya.

📝 Kesimpulan

Langkah Sheraton menamatkan pentadbiran PH selepas PRU14 melalui krisis sokongan yang berkembang pantas, daripada perhimpunan pada 23 Februari 2020 hingga pelantikan Muhyiddin pada 1 Mac. Peristiwa itu kekal penting kerana ia mengubah kerajaan tanpa pilihan raya baharu dan meninggalkan persoalan terbuka tentang kestabilan gabungan serta amanah mandat pengundi.

🔗 Rujukan Paling Autoriti

• Bernama — Laporan peletakan jawatan Mahathir dan pengumuman Bersatu keluar PH
• Hansard Digital Parlimen — Rekod rasmi prosiding dan perbahasan Parlimen
• Perdana Leadership Foundation — Biografi Tan Sri Mahiaddin Yasin
• Perdana Leadership Foundation — Maklumat biografi Tun Dr Mahathir Mohamad

📍 Penafian

Artikel ini disusun berdasarkan laporan berita, bahan rasmi dan analisis yang tersedia dalam dossier; butiran rundingan tertutup serta dakwaan yang hanya bersumberkan seorang individu wajar dianggap sebagai satu versi, bukan fakta muktamad. Berdasarkan data yang tersedia bagi tahun 2026, tiada kemas kini rasmi baharu dalam dossier yang mengubah kronologi utama peristiwa ini.