Newsletter Subscribe
Enter your email address below and subscribe to our newsletter
Tribunal Tuntutan Pengguna Perluas Perlindungan BNPL
Lebih 6.5 juta akaun Beli Sekarang Bayar Kemudian (BNPL) yang aktif kini direkodkan di Malaysia, dengan nilai transaksi melonjak kepada RM9.3 bilion pada 2025 — peningkatan lebih 30 peratus berbanding 2024. Jumlah pinjaman BNPL pula mencecah RM4.9 bilion setakat Disember 2025. Namun, di sebalik angka pertumbuhan yang mengagumkan ini, aduan pengguna turut meningkat: caj tersembunyi, terma dan syarat yang tidak jelas, serta kesukaran menyelesaikan pertikaian dengan penyedia perkhidmatan kini menjadi keluhan utama yang diterima Pusat Khidmat Aduan Pengguna Nasional (NCCC).
Dalam konteks inilah peranan Tribunal Tuntutan Pengguna Malaysia (TTPM) semakin kritikal. Dengan penguatkuasaan Akta Kredit Pengguna 2025 (Akta 873) mulai 1 Mac 2026 dan penubuhan Suruhanjaya Kredit Pengguna (SKP), pengguna BNPL kini mempunyai laluan penyelesaian pertikaian yang lebih jelas berbanding dahulu, ketika industri ini beroperasi dalam “zon kelabu” tanpa kawal selia yang tersusun. Artikel ini menganalisis bagaimana TTPM berfungsi sebagai mekanisme perlindungan terakhir bagi pengguna BNPL, serta membandingkan landskap kawal selia lama dan baharu.
📰 Tribunal Tuntutan Pengguna Perluas Perlindungan kepada Pengguna BNPL
Sebelum ini, pengguna BNPL yang menghadapi masalah seperti caj lewat bayar yang tidak didedahkan atau penolakan bantahan transaksi hanya boleh bergantung pada saluran aduan sukarela seperti NCCC. Tiada mekanisme penguatkuasaan yang mengikat penyedia BNPL untuk mematuhi apa-apa keputusan. Keadaan ini bertukar secara dramatik apabila Akta Kredit Pengguna 2025 diwartakan pada 31 Disember 2025 dan berkuat kuasa mulai 1 Mac 2026, sebagaimana diumumkan dalam siaran media rasmi Kementerian Kewangan Malaysia (MOF).
YB Senator Datuk Seri Amir Hamzah Azizan, Menteri Kewangan II, menegaskan bahawa usaha ini adalah langkah penting Kerajaan bagi membina sistem kredit yang telus dan bertanggungjawab, sambil meneguhkan perlindungan terhadap pengguna supaya mereka tidak terdedah kepada amalan kredit yang tidak adil atau tidak beretika. Dalam masa yang sama, TTPM kekal sebagai forum penyelesaian pertikaian pengguna di bawah Akta Perlindungan Pengguna 1999 — dan kekuatannya kini dipertingkatkan oleh kewujudan standard pelakuan yang wajib dipatuhi penyedia berlesen.
Bukti bahawa TTPM bukan sekadar platform aduan yang lemah datang dari Sabah. Pada Jun 2026, KPDN memperoleh sabitan terhadap Alex Contractor Sdn Bhd di Mahkamah Majistret 3 Kota Kinabalu kerana gagal mematuhi Award TTPM bernilai RM50,000. Syarikat itu didenda RM20,300 atau enam minggu penjara, selain penalti tambahan berdasarkan 203 hari kesalahan berterusan pada kadar sehingga RM1,000 sehari di bawah Seksyen 117(2) Akta Perlindungan Pengguna 1999. Pengarah KPDN Sabah, Shahril Nizam Shahidin, menegaskan tindakan ini membuktikan komitmen KPDN memastikan setiap award tribunal dipatuhi.
Perbandingan landskap lama dan baharu boleh diringkaskan seperti berikut:
| Aspek | Sebelum 2026 (Lama) | Selepas AKP 2025 (Baharu) |
|---|---|---|
| Status kawal selia BNPL | Tiada kawal selia jelas; operasi “kelabu” | Wajib berlesen di bawah SKP |
| Standard pelakuan | Tiada standard mengikat | Standard Pelakuan (CS) berkuat kuasa 5 Jun 2026 |
| Saluran pertikaian | Aduan sukarela (NCCC), tanpa kuasa mengikat | TTPM dengan award mengikat + penguatkuasaan jenayah |
| Ketelusan caj | Caj tersembunyi lazim | Pendedahan wajib termasuk metodologi harga dan amalan lewat bayar |
⚖️ Skop Kuasa Tribunal dalam Pertikaian Beli Dahulu Bayar Kemudian
TTPM beroperasi di bawah Akta Perlindungan Pengguna 1999 dan berfungsi sebagai forum yang pantas, mudah dan murah bagi pengguna menuntut ganti rugi terhadap peniaga. Kuasanya merangkumi pertikaian yang berkaitan barangan atau perkhidmatan — dan memandangkan BNPL pada asasnya adalah kaedah pembayaran tertunda bagi pembelian barangan dan perkhidmatan, pertikaian yang timbul daripada transaksi BNPL boleh dibawa ke tribunal ini.
Yang lebih penting, award TTPM mempunyai kesan undang-undang yang mengikat. Kegagalan mematuhi award bukan lagi perkara sivil semata-mata; ia merupakan kesalahan jenayah di bawah Seksyen 117 Akta Perlindungan Pengguna 1999. Kes Alex Contractor menunjukkan mekanisme dua peringkat: sabitan pertama di bawah Seksyen 117(1) pada Disember 2025, diikuti sabitan kedua di bawah Seksyen 117(2) apabila syarikat itu masih ingkar. Struktur ini memastikan pengguna yang menang di TTPM mempunyai jaminan penguatkuasaan yang sebenar.
Di samping itu, pelaksanaan AKP secara berfasa menambah lapisan perlindungan. Dalam Fasa I (2026–2027), agensi sedia ada iaitu Bank Negara Malaysia, Suruhanjaya Sekuriti, Suruhanjaya Koperasi Malaysia, KPDN dan KPKT kekal sebagai Pihak Berkuasa Pengawalseliaan dan Penyeliaan (RSA), manakala SKP memantau pemberi kredit yang sebelum ini tidak dikawal selia — termasuk penyedia BNPL. Maklumat lanjut mengenai kerangka ini boleh dirujuk di portal rasmi SKP.
Bagi pengguna, kombinasi ini bermakna: standard pelakuan SKP menetapkan apa yang wajib dilakukan oleh penyedia BNPL, manakala TTPM menyediakan forum untuk menuntut pampasan apabila standard tersebut dilanggar. Ia adalah seni bina perlindungan dua lapis yang sebelum ini tidak wujud.
🛒 Jenis Tuntutan BNPL yang Boleh Dibawa ke Tribunal Tuntutan Pengguna
Berdasarkan aduan utama yang direkodkan NCCC dan tanggungjawab pelakuan yang dikenakan melalui Standard Pelakuan SKP, berikut adalah jenis pertikaian BNPL yang berpotensi dibawa ke TTPM:
- Caj tersembunyi dan caj lewat bayar yang tidak didedahkan — aduan paling kerap; kini penyedia wajib mendedahkan metodologi harga dan amalan lewat bayar.
- Terma dan syarat yang tidak jelas — termasuk pendedahan white-labelling, di mana penyedia wajib memaklumkan dengan jelas bahawa produk ditawarkan bersama penyedia berlesen.
- Kesukaran menyelesaikan pertikaian dengan penyedia — contohnya bantahan transaksi yang tidak ditangani atau bayaran yang tidak direkodkan dengan betul.
- Amalan pedagang yang tidak wajar — Standard Pelakuan memperkenalkan obligasi khusus berkenaan kelakuan pedagang yang memasarkan produk BNPL.
- Isu pengesahan digital — termasuk transaksi yang berlaku tanpa pengesahan yang sewajarnya oleh pengguna.
- Penipuan (scam) berkait pengaktifan BNPL — mangsa yang kerugian sehingga RM7,000 melalui taktik scam pengaktifan BNPL boleh menuntut di TTPM terhadap pihak yang terlibat dalam transaksi, walaupun dimensi jenayah siber memerlukan laporan polis selari.
Perbandingan antara saluran aduan yang tersedia kepada pengguna BNPL:
| Saluran | Peranan | Kuasa Mengikat | Kos |
|---|---|---|---|
| NCCC / FOMCA | Pengumpulan aduan dan advokasi | Tidak | Percuma |
| SKP | Kawal selia pelesenan dan standard pelakuan | Tidak langsung (penguatkuasaan ke atas penyedia) | Percuma |
| TTPM | Penyelesaian pertikaian dan award pampasan | Ya, dengan sabitan jenayah jika ingkar | Yuran pemfailan rendah |
Adalah penting untuk difahami bahawa AKP tidak menjadikan BNPL “percuma” atau menghapuskan caj lewat bayar. Pengguna masih terikat dengan komitmen pembayaran, dan tanggungjawab menyemak terma kekal pada pengguna — seperti ditekankan dalam pelbagai panduan pengguna yang diterbitkan sejak akta ini berkuat kuasa.
📋 Proses Mengemukakan Tuntutan dan Had Tuntutan
Proses memfailkan tuntutan di TTPM kini dipermudahkan melalui platform e-Tribunal v3, yang membolehkan pengguna memfailkan tuntutan secara dalam talian. Langkah-langkah umumnya adalah seperti berikut:
- Pengguna perlu terlebih dahulu cuba menyelesaikan pertikaian secara langsung dengan penyedia BNPL atau pedagang berkenaan.
- Sekiranya gagal, borang pemfailan boleh dimuat turun atau diisi melalui portal TTPM, dengan panduan mengisi borang turut disediakan.
- Tuntutan difailkan bersama bukti sokongan seperti resit, tangkapan skrin transaksi, penyata BNPL dan koresponden dengan penyedia.
- Perbicaraan dijalankan secara informal, pantas dan tanpa perlu diwakili peguam.
- Award tribunal mesti dipatuhi; kegagalannya boleh dihukum di bawah Seksyen 117 Akta Perlindungan Pengguna 1999, seperti dibuktikan dalam kes sabitan di Kota Kinabalu.
Dari segi garis masa kawal selia, pengguna perlu memahami perbezaan antara tarikh kuat kuasa akta dan tarikh penguatkuasaan pelesenan:
| Tarikh | Peristiwa |
|---|---|
| 31 Disember 2025 | Akta Kredit Pengguna 2025 (Akta 873) diwartakan |
| 1 Mac 2026 | AKP berkuat kuasa; SKP ditubuhkan |
| 1 Jun 2026 | Keperluan pelesenan dan pendaftaran penyedia BNPL berkuat kuasa |
| 5 Jun 2026 | Standard Pelesenan (AS) dan Standard Pelakuan (CS) berkuat kuasa |
| Tempoh peralihan 6 bulan | Diberikan kepada industri untuk memohon lesen atau pendaftaran |
Pengerusi Eksekutif SKP, Abu Hassan Alshari Yahaya, menyatakan bahawa penerbitan AS dan CS merupakan asas penting dalam pelaksanaan AKP, dengan menetapkan keperluan yang jelas dari segi kelayakan untuk beroperasi serta amalan pelakuan. Beliau menegaskan SKP komited memastikan amalan industri selaras dengan mandat untuk melindungi kepentingan pengguna di samping menyokong pembangunan industri yang mampan. Pengguna yang ingin memfailkan aduan atau tuntutan juga boleh merujuk portal rasmi KPDN untuk maklumat penguatkuasaan dan saluran aduan.
Bagi golongan muda yang menjadi kumpulan pengguna terbesar — dengan 65.9 juta transaksi bernilai RM5.4 bilion direkodkan pada separuh pertama 2026 oleh golongan muda — kefahaman tentang proses tuntutan ini amat penting. Ketua Pegawai Eksekutif FOMCA, Dr. T. Saravanan, memberi amaran bahawa golongan muda paling terdedah kerana cenderung membuat keputusan kewangan berdasarkan kemampuan jangka pendek tanpa mengambil kira kesan jangka panjang.
❓ Soalan Lazim (FAQ)
Bolehkah saya membawa pertikaian BNPL ke Tribunal Tuntutan Pengguna?
Ya. Pertikaian yang timbul daripada transaksi BNPL berkaitan barangan atau perkhidmatan boleh dibawa ke TTPM di bawah Akta Perlindungan Pengguna 1999. Award tribunal mengikat dan kegagalan mematuhi merupakan kesalahan di bawah Seksyen 117 akta yang sama.
Apakah aduan BNPL yang paling kerap diterima?
Berdasarkan NCCC, aduan utama melibatkan caj tersembunyi, terma dan syarat yang tidak jelas, serta kesukaran menyelesaikan pertikaian dengan penyedia perkhidmatan.
Apakah perbezaan antara SKP dan CCC?
Keduanya merujuk entiti yang sama — Suruhanjaya Kredit Pengguna (Consumer Credit Commission). Istilah SKP digunakan dalam sumber Bahasa Melayu manakala CCC dalam sumber Bahasa Inggeris.
Adakah caj lewat bayar BNPL dimansuhkan di bawah Akta Kredit Pengguna 2025?
Tidak. Akta ini tidak menghapuskan caj lewat bayar. Sebaliknya, ia mewajibkan penyedia mendedahkan metodologi harga dan amalan lewat bayar secara telus melalui Standard Pelakuan yang berkuat kuasa 5 Jun 2026.
Apakah yang berlaku jika penyedia gagal mematuhi award TTPM?
Penyedia boleh disabitkan di bawah Seksyen 117(1) dan, jika masih ingkar, Seksyen 117(2) Akta Perlindungan Pengguna 1999. Sabitan boleh membawa denda, penjara sehingga enam minggu, dan penalti tambahan sehingga RM1,000 bagi setiap hari kesalahan berterusan.
Adakah semua penyedia BNPL kini berlesen?
Keperluan pelesenan berkuat kuasa mulai 1 Jun 2026 dengan tempoh peralihan enam bulan. Empat pemain utama — SPayLater (48.9%), TikTok PayLater (26.2%), Atome (17.3%) dan PayLater by Grab (4.5%) — menguasai kira-kira 97% pasaran daripada 16 penyedia, dan kesemuanya tertakluk kepada keperluan pelesenan SKP.
📝 Kesimpulan
Perluasan perlindungan kepada pengguna BNPL melalui TTPM, dipertingkatkan oleh Akta Kredit Pengguna 2025 dan penubuhan SKP, menandakan peralihan besar daripada industri kredit yang tidak dikawal selia kepada sistem yang telus, berlesen dan mengikat. Pengguna kini mempunyai forum tuntutan yang berkesan, manakala penyedia mempunyai standard pelakuan yang jelas — namun tanggungjawab akhir untuk berbelanja secara bertanggungjawab tetap terletak pada pengguna itu sendiri.
🔗 Rujukan Paling Autoriti
- Portal Rasmi Tribunal Tuntutan Pengguna Malaysia (TTPM) — pemfailan tuntutan, borang dan panduan pengguna
- Suruhanjaya Kredit Pengguna (SKP) — perundangan Akta Kredit Pengguna 2025 dan pendekatan berfasa
- Kementerian Kewangan Malaysia (MOF) — siaran media rasmi penguatkuasaan AKP
- Kementerian Perdagangan Dalam Negeri dan Kos Sara Hidup (KPDN) — penguatkuasaan award TTPM dan saluran aduan pengguna
📍 Penafian
Artikel ini disediakan untuk tujuan maklumat umum sahaja berdasarkan data yang tersedia bagi tahun 2026 dan tidak merupakan nasihat undang-undang atau kewangan. Pembaca dinasihatkan merujuk portal rasmi TTPM, SKP dan Kementerian Kewangan untuk pengesahan maklumat terkini sebelum mengambil sebarang tindakan.
Artikel Terkini
