Gangguan Seksual di Tempat Kerja: Toleransi Sifar Kerajaan

Seramai 68 sumber rasmi, berita dan komuniti telah dianalisis bagi memahami sejauh mana kerajaan Malaysia melaksanakan dasar toleransi sifar terhadap gangguan seksual di tempat kerja. Kajian akademik pula menunjukkan tahap kesedaran pekerja terhadap takrifan gangguan seksual masih berada pada tahap sederhana, dengan min hanya 3.27 daripada skala maksimum. Angka ini membongkar satu hakikat yang sukar dinafikan: walaupun rangka kerja undang-undang semakin kukuh, jurang antara dasar di atas kertas dan realiti di pejabat masih lebar.

Dalam artikel komprehensif ini, kita akan meneliti bagaimana kerajaan membina pendekatan dua lapis — melalui Akta Kerja 1955 (Pindaan) 2022 bagi sektor swasta dan pekeliling khusus Jabatan Perkhidmatan Awam bagi penjawat awam — serta apakah maknanya toleransi sifar dalam erti kata sebenar untuk rakyat biasa yang bekerja setiap hari.

🏛️ Dasar Toleransi Sifar Kerajaan terhadap Gangguan Seksual di Tempat Kerja

Kerajaan Malaysia mengamalkan pendekatan whole-of-government dalam menangani gangguan seksual di tempat kerja. Sekurang-lima entiti utama terlibat secara langsung, menjadikan dasar ini antara yang paling menyeluruh di rantau ini.

Secara ringkasnya, kerajaan membina dua rangka kerja berasingan tetapi saling melengkapi. Yang pertama menyasarkan sektor swasta melalui pindaan Akta Kerja 1955, manakala yang kedua menyasarkan penjawat awam melalui pekeliling dan panduan dalaman JPA. Kedua-duanya berkongsi matlamat yang sama — mewujudkan tempat kerja yang selamat tanpa sebarang toleransi terhadap gangguan seksual.

Perkembangan paling signifikan ialah peralihan daripada garis panduan sukarela kepada kewajipan statutori. Kod Amalan Pencegahan dan Penghapusan Gangguan Seksual di Tempat Kerja yang diluluskan pada Ogos 1999 pada asalnya bersifat sukarela. Namun, pindaan Akta Kerja 2022 menjadikan pameran notis larangan sebagai kewajipan undang-undang — satu lonjakan besar dalam erti kata penguatkuasaan.

Untuk memudahkan pemahaman, berikut adalah perbandingan rangka kerja yang digunakan kerajaan:

Aspek	Sektor Swasta	Perkhidmatan Awam
Rangka kerja utama	Akta Kerja 1955 (Pindaan) 2022, Bahagian XV — Seksyen 81	Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 5 Tahun 2018
Agensi penguatkuasaan	Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia (JTKSM)	Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA)
Kementerian induk	Kementerian Sumber Manusia (KESUMA)	Jabatan Perdana Menteri (JPA di bawah JPM)
Dokumen panduan utama	Notis Larangan Gangguan Seksual 1.0 dan Kod Amalan 1999	Panduan Gangguan Seksual Di Tempat Kerja (2019), Buku Setitik Nila 2.0
Mekanisme aduan tambahan	Portal aduan JTKSM dan saluran telefon	Tatatertib dalaman dan MyPPSM Ceraian PO.3.1.2

Selain dua rangka kerja utama itu, kerajaan turut menubuhkan Tribunal Anti-Gangguan Seksual (TAGS) pada 8 Mac 2024 di bawah Akta Antigangguan Seksual 2022 (Akta 851). TAGS menyediakan saluran keadilan alternatif yang lebih cepat berbanding mahkamah sivil, lengkap dengan kuasa memberikan ganti rugi, perintah maaf bertulis dan sesi kaunseling.

Program advokasi turut diperkukuh menerusi inisiatif seperti Toleransi Sifar Keganasan@Advokasi Antigangguan Seksual yang dipromosikan melalui Jabatan Penerangan Malaysia, selain peranan Jabatan Pembangunan Wanita (JPW) yang menyediakan program AGS, PERANTIS dan Skuad WAJA. Pendekatan holistik merentas kementerian ini menunjukkan komitmen kerajaan yang serius, walaupun pelaksanaan di peringkat akar umbi masih perlu dipantau.

💡 Tip: Jika anda penjawat awam, semak Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 5 Tahun 2018 di laman rasmi JPA untuk memahami sepenuhnya hak dan prosedur tatatertib anda.

⚖️ Apakah yang Dikategorikan sebagai Gangguan Seksual di Tempat Kerja?

Salah satu punca utama kes gangguan seksual sukar dibuktikan ialah kekeliruan tentang apa yang sebenarnya dikira sebagai gangguan. Takrifan statutori di bawah Akta Kerja 1955 adalah luas dan merangkumi pelbagai bentuk kelakuan.

Mengikut notis rasmi JTKSM, “gangguan seksual” bermaksud apa-apa kelakuan tidak diingini yang bersifat seksual sama ada secara lisan, bukan lisan, visual, isyarat atau fizikal, yang ditujukan kepada seseorang dan secara munasabahnya menyinggung, menghina atau merupakan suatu ancaman kepada kesejahteraannya. Manakala dokumen JPA pula menyenaraikan elemen “psikologi” sebagai tambahan kepada lima kategori tersebut — satu perbezaan teknikal yang perlu dirujuk kepada teks penuh Akta Kerja 1955 (Pindaan) 2022 untuk kepastian.

Berikut adalah perincian setiap kategori mengikut panduan JPA:

Kategori	Contoh Perlakuan
Fizikal	Mendekati terlalu dekat sehingga tidak selesa, memegang, memeluk, menepuk, menggosok, mencubit, mencium atau meraba
Lisan	Bahasa lucah, bercerita berunsur seksual, kritikan atau soalan tentang penampilan, pakaian, tubuh badan atau aktiviti seksual
Isyarat	Menjeling, menggoda, merenung, mengintai, menjilat bibir atau bahasa isyarat lain yang berunsur seksual
Visual	Menghantar nota, e-mel, SMS, gambar, poster atau bahan bacaan berunsur seksual menerusi media elektronik atau media sosial seperti WhatsApp dan Facebook
Psikologi (dokumen JPA)	Perlakuan yang menyebabkan seseorang yang waras berasa tersinggung, terhina atau terugut atas sebab munasabah

Tiga kategori utama yang sering disalah erti oleh masyarakat ialah gangguan yang mengugut, yang menyinggung atau menghina, serta cubaan untuk merapati orang lain secara seksual atau meminta layanan seksual. Ramai pekerja beranggapan bahawa gangguan seksual hanya melibatkan sentuhan fizikal, sedangkan hakikatnya gangguan lisan dan visual — termasuk mesej di media sosial — sama sahaja di sisi undang-undang.

Penting untuk diingat bahawa gangguan seksual bukan isu gender eksklusif. Lelaki juga boleh menjadi mangsa, seperti yang diiktiraf dalam kajian akademik UPM. Takrifan dalam Akta Kerja 1955 tidak mengehadkan mangsa kepada mana-mana jantina, justeru sesiapa sahaja berhak membuat aduan jika merasai dirinya diganggu.

Kesan terhadap mangsa pula amat mendalam. Menurut dokumen JPA, mangsa boleh mengalami trauma, fobia, ketakutan dan gangguan rutin harian yang secara tidak langsung menjejaskan produktiviti dan keberhasilan kerja. Ini menjadikan gangguan seksual bukan sekadar isu peribadi, tetapi juga isu produktiviti organisasi yang perlu diambil serius oleh setiap majikan.

💡 Tip: Jika anda tidak pasti sama ada sesuatu perlakuan dikira sebagai gangguan, tanya diri sendiri: “Adakah saya berasa tidak selesa, tersinggung atau terancam?” Jika ya, kemungkinan besar ia memenuhi takrifan gangguan seksual di bawah undang-undang.

🛡️ Tanggungjawab Majikan dan Agensi Kerajaan Melindungi Pekerja

Di bawah pindaan Akta Kerja 1955, majikan memikul tanggungjawab yang lebih besar berbanding sebelum ini. Peruntukan baharu di bawah Bahagian XV, Seksyen 81 secara khusus mewajibkan majikan mempamerkan notis larangan gangguan seksual di tempat kerja.

Tujuan notis ini jelas — meningkatkan kesedaran dalam kalangan majikan dan pekerja bagi menjaga perlakuan dan etika di tempat kerja. Notis tersebut mengandungi takrifan ringkas gangguan seksual serta maklumat hubungan JTKSM untuk tujuan aduan. Majikan yang gagal mempamerkan notis ini boleh berdepan tindakan penguatkuasaan di bawah akta yang sama.

Selain notis wajib, Kod Amalan Pencegahan dan Penghapusan Gangguan Seksual di Tempat Kerja yang dikeluarkan Kementerian Sumber Manusia berfungsi sebagai garis panduan kepada majikan bagi mewujudkan mekanisme dalaman mengawal gangguan seksual. Walaupun kod ini pada asalnya bersifat sukarela, ia kekal menjadi rujukan piawai industri sehingga kini.

Bagi penjawat awam pula, JPA menyediakan rangka kerja yang lebih terperinci. Antara dokumen utama termasuk:

• Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 5 Tahun 2018 — menyatakan bahawa seseorang pegawai awam yang didapati melakukan gangguan seksual boleh dikenakan tindakan tatatertib
• Panduan Gangguan Seksual Di Tempat Kerja (11 Februari 2019) — dokumen panduan dua halaman yang menerangkan takrifan, kategori dan kesan gangguan seksual
• Garis Panduan Pengendalian Kes Gangguan Seksual di Tempat Kerja (MyPPSM Ceraian PO.3.1.2) — prosedur rasmi pengendalian kes
• Buku Setitik Nila 2.0 (288 halaman) — koleksi pengurusan kes tatatertib pegawai awam sebagai rujukan
• Setitik Nila (315 halaman) — himpunan contoh kes tatatertib terbitan 2021

Peranan agensi kerajaan pula saling melengkapi. JTKSM bertindak sebagai agensi utama penguatkuasaan bagi sektor swasta, lengkap dengan garis panduan, notis rasmi dan saluran aduan. Sementara itu, KPWKM menyediakan dokumen berkaitan dan portal aduan, manakala JPW pula menjalankan program advokasi seperti AGS dan PERANTIS.

Pendekatan dua lapis ini penting kerana ia memastikan tiada sektor pun terlepas daripada pengawasan. Samada anda bekerja di kilang di Shah Alam, pejabat kerajaan di Putrajaya, atau syarikat teknologi di Cyberjaya, rangka kerja perlindungan yang sama prinsipnya terpakai kepada anda.

💡 Tip: Majikan yang ingin memuat turun notis larangan rasmi boleh mengaksesnya melalui flipbook Notis Larangan Gangguan Seksual JTKSM dan memaparkannya di ruang kerja yang mudah dilihat oleh semua pekerja.

📢 Cara Membuat Aduan dan Tindakan terhadap Pelaku

Bagi mangsa gangguan seksual, langkah paling kritikal ialah mengetahui ke mana dan bagaimana membuat aduan. Kerajaan menyediakan beberapa saluran yang boleh diakses oleh sesiapa sahaja, tanpa mengira sektor pekerjaan.

Pertama, bagi pekerja sektor swasta, aduan boleh dibuat terus kepada JTKSM. Berikut adalah butiran hubungan rasmi:

Saluran	Butiran
Telefon aduan JTKSM	03-8886 5192
Alamat Ibu Pejabat	Aras 5, Blok D3, Kompleks D, Pusat Pentadbiran Kerajaan Persekutuan, 62530 Putrajaya
Portal aduan dalam talian	Sistem Aduan dan Maklum Balas KESUMA
Laman web rasmi JTKSM	Halaman Aduan JTKSM

Kedua, mangsa boleh membuat aduan kepada Tribunal Anti-Gangguan Seksual (TAGS) yang ditubuhkan pada 8 Mac 2024. TAGS menyediakan saluran alternatif kepada mahkamah sivil dan mampu memberikan remedi seperti ganti rugi, perintah maaf bertulis dan sesi kaunseling. Untuk maklumat lanjut, mangsa boleh menghubungi Talian Kasih 15999 atau WhatsApp 019-261 5999.

Ketiga, bagi penjawat awam, aduan boleh dibuat mengikut prosedur tatatertib dalaman seperti yang dinyatakan dalam Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 5 Tahun 2018 dan Garis Panduan MyPPSM Ceraian PO.3.1.2. Rujukan kes juga boleh didapati melalui Buku Setitik Nila 2.0 di laman JPA.

Keempat, KPWKM dan JPW turut menyediakan saluran sokongan. Portal rasmi KPWKM dan portal JPW bagi perkhidmatan Antigangguan Seksual (AGS) boleh dirujuk untuk mendapatkan maklumat lanjut tentang program advokasi dan sokongan mangsa.

Sebagai panduan am, berikut adalah langkah yang disarankan kepada mangsa:

1. Kenal pasti dan rekod kejadian — catat tarikh, masa, lokasi, apa yang berlaku dan saksi jika ada
2. Simpan bukti — tangkap skrin mesej, simpan e-mel, atau rekod perbualan yang relevan
3. Laporkan secara dalaman — maklumkan kepada pegawai HR, penyelia atau jawatankuasa anti-gangguan di tempat kerja anda
4. Buat aduan rasmi — jika laporan dalaman tidak diselesaikan, hubungi JTKSM, TAGS atau saluran yang berkaitan
5. Dapatkan sokongan — hubungi Talian Kasih 15999 untuk bimbingan dan sokongan psikologi

Perlu ditekankan bahawa mahkamah Malaysia telah menunjukkan keseriusan menangani gangguan seksual. Dalam satu kes pada Ogos 2026, Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur mengekalkan pemecatan seorang juruteknik senior kerana mengganggu seksual seorang pembersih berusia 17 tahun, dengan hakim merujuk kepada keputusan Mahkamah Persekutuan yang menyifatkan gangguan seksual sebagai “salah laku serius yang tidak boleh ditoleransi”. Manakala pada Jun 2026, TAGS mengeluarkan award sebanyak RM60,000 ganti rugi kes penyebaran imej intim tanpa kebenaran — yang kemudiannya disahkan oleh Mahkamah Tinggi Kuala Lumpur.

💡 Tip: Jangan takut membuat aduan walaupun pelaku berpangkat tinggi. Kes CTRM pada 2026 membuktikan bahawa mahkamah akan menilai berdasarkan keterangan mangsa, bukan pangkat pelaku.

❓ Soalan Lazim (FAQ)

Bolehkah lelaki membuat aduan gangguan seksual di tempat kerja?

Ya, mutlak boleh. Takrifan gangguan seksual di bawah Akta Kerja 1955 tidak mengehadkan mangsa kepada mana-mana jantina. Kajian akademik juga mengiktiraf bahawa lelaki boleh menjadi mangsa gangguan seksual. Proses aduan adalah sama rata untuk semua pekerja tanpa mengira gender.

Apakah perbezaan antara TAGS dan Mahkamah Industri?

TAGS (Tribunal Anti-Gangguan Seksual) ditubuhkan di bawah Akta Antigangguan Seksual 2022 (Akta 851) untuk mendengar aduan gangguan seksual dan memberikan remedi seperti ganti rugi dan perintah maaf. Mahkamah Industri pula menangani kes penamatan pekerjaan di bawah Akta Perhubungan Industri 1967. Kedua-duanya boleh digunakan, bergantung kepada apa yang mangsa mahukan — sama ada ganti rugi atau cabaran terhadap pemecatan.

Adakah majikan boleh dikenakan tindakan jika tidak mempamerkan notis larangan?

Ya. Peruntukan Bahagian XV, Seksyen 81 Akta Kerja 1955 (Pindaan) 2022 mewajibkan majikan mempamerkan notis larangan gangguan seksual di tempat kerja. Majikan yang gagal mematuhi kewajipan ini boleh berdepan tindakan penguatkuasaan oleh JTKSM.

Berapa lama masa yang diambil untuk menyelesaikan aduan di JTKSM?

Maklumat khusus mengenai tempoh masa penyelesaian aduan tidak dinyatakan secara eksplisit dalam sumber rasmi yang tersedia. Mangsa dinasihatkan menghubungi JTKSM di talian 03-8886 5192 atau membuat aduan melalui sistem aduan KESUMA untuk mendapatkan maklumat terkini tentang proses dan tempoh masa.

Adakah gangguan seksual melalui WhatsApp atau media sosial dikira di bawah undang-undang?

Ya, jelas dikira. Dokumen panduan JPA secara khusus menyenaraikan penghantaran mesej, gambar atau bahan berunsur seksual melalui media elektronik termasuk WhatsApp, Facebook dan aplikasi lain sebagai bentuk gangguan seksual kategori visual. Ini termasuklah penyebaran imej intim tanpa kebenaran seperti yang dibuktikan dalam kes TAGS pada 2026.

Di mana saya boleh mendapatkan notis larangan gangguan seksual untuk dipaparkan di pejabat?

Notis rasmi boleh dimuat turun melalui flipbook Notis Larangan Gangguan Seksual di laman JTKSM. Notis ini mengandungi takrifan ringkas gangguan seksual serta nombor telefon aduan JTKSM.

📝 Kesimpulan

Dasar toleransi sifar kerajaan terhadap gangguan seksual di tempat kerja telah berkembang daripada garis panduan sukarela 1999 kepada rangka kerja statutori yang menyeluruh pada 2026, merangkumi Akta Kerja 1955, Pekeliling JPA, TAGS dan pelbagai program advokasi — namun jurang kesedaran pekerja yang masih pada tahap sederhana membuktikan bahawa penguatkuasaan undang-undang sahaja tidak mencukupi tanpa usaha berterusan dari setiap lapisan masyarakat.

🔗 Rujukan Paling Autoriti

• Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia (JTKSM) — Portal rasmi penguatkuasaan Akta Kerja 1955 dan garis panduan gangguan seksual
• Kementerian Sumber Manusia (KESUMA) — Kementerian induk pengeluar Kod Amalan Pencegahan dan Penghapusan Gangguan Seksual di Tempat Kerja
• Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) — Pekeliling Perkhidmatan Bilangan 5 Tahun 2018 dan panduan gangguan seksual bagi penjawat awam
• Kementerian Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat (KPWKM) — Saluran aduan dan dokumen berkaitan perlindungan mangsa
• Jabatan Pembangunan Wanita (JPW) — Program Antigangguan Seksual (AGS), PERANTIS dan Skuad WAJA

📍 Penafian

Artikel ini disusun berdasarkan data yang tersedia bagi tahun 2026 daripada sumber rasmi kerajaan, laporan berita dan kajian akademik. Ia bertujuan untuk tujuan maklumat am sahaja dan tidak boleh dianggap sebagai nasihat perundangan. Pembaca yang memerlukan bantuan khusus dinasihatkan merujuk terus kepada agensi berkaitan seperti JTKSM, JPA atau TAGS.