Akta Kerja 1955: Syarat Cuti Bersalin & Waktu Bekerja

📘 Pengenalan kepada Akta Kerja 1955

Akta Kerja 1955 (Akta 265) merupakan rangka kerja utama yang mengawal hubungan majikan‑pekerja di Semenanjung Malaysia dan Wilayah Persekutuan. Diluluskan pada tahun 1955, akta ini telah mengalami beberapa pindaan, yang paling ketara ialah pindaan 2022 yang mula berkuat kuasa pada 1 Januari 2023. Pindaan tersebut menyesuaikan undang‑undang‑undang tempatan dengan piawaian antarabangsa yang ditetapkan oleh Pertubuhan Buruh Antarabangsa (ILO) serta meningkatkan perlindungan sosial bagi pekerja, terutamanya wanita hamil.

Berikut ialah rangka kerja utama akta ini:

1. Definisi pekerja dan majikan – Akta ini mentakrifkan “pekerja” secara luas, termasuk pekerja manual, pekerja pejabat, serta pekerja domestik, tanpa mengira had gaji, selepas pindaan 2022 yang meluaskan skop perlindungan kepada semua pekerja.
2. Tempoh kontrak dan kontrak bertulis – Semua pekerja yang mempunyai tempoh perkhidmatan melebihi satu bulan mesti mempunyai kontrak bertulis yang mengandungi syarat kerja, gaji, cuti, dan prosedur penamatan.
3. Hak cuti – Akta ini menetapkan hak cuti tahunan, cuti sakit, cuti kelepasan am, serta cuti bersalin dan paterniti yang menjadi fokus utama artikel ini.
4. Waktu bekerja – Pindaan 2022 mengehadkan maksimum jam kerja mingguan kepada 45 jam, menurunkan had sebelumnya iaitu 48 jam.
5. Kerja lebih masa (OT) dan bayaran – Pekerja yang bekerja melebihi had harian atau mingguan berhak menerima kadar lebih masa yang ditetapkan, dengan had maksimum 104 jam OT sebulan.
6. Penguatkuasaan – Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia (Portal JTKSM) bertanggungjawab mengawasi pematuhan, termasuk kelulusan pengambilan pekerja asing melalui Seksyen 60K(4).

💡 Tip: Simpan salinan kontrak kerja dalam bentuk digital dan cetak – ia memudahkan rujukan sekiranya terdapat pertikaian di masa hadapan.

Dengan memahami asas‑asas akta ini, pekerja dan majikan dapat menilai hak serta tanggungjawab masing‑masing, terutamanya dalam konteks cuti bersalin dan waktu bekerja yang kini lebih mesra keluarga.

⚖️ Skop Pekerja yang Dilindungi di Bawah Akta Kerja 1955

Skop perlindungan akta ini berbeza mengikut wilayah dan kategori pekerja. Berikut ialah ringkasan yang disahkan oleh sumber rasmi (Portal JTKSM – Borang Akta Kerja 1955) dan Kementerian Sumber Manusia (Portal KSM).

1. Wilayah – Akta ini terpakai di Semenanjung Malaysia dan Labuan. Untuk Sabah dan Sarawak, Ordinan Buruh Negeri berkuat kuasa, walaupun pindaan 2022 telah selaras dengan akta utama.
2. Pekerja bergaji rendah – Sebelum pindaan, akta hanya melindungi pekerja dengan gaji ≤ RM 2,000 sebulan. Selepas pindaan, semua pekerja, termasuk eksekutif, kini berada di bawah perlindungan akta kecuali bahagian tertentu (seperti OT) yang masih terhad kepada pekerja ≤ RM 4,000.
3. Pekerja manual – Terlepas had gaji, pekerja manual (contoh: pekerja kilang, pemborong) sentiasa dilindungi, termasuk hak cuti bersalin, cuti paterniti, dan perlindungan daripada penamatan tidak adil.
4. Pekerja asing – Pengambilan pekerja asing memerlukan kelulusan Ketua Pengarah JTKSM. Kegagalan mematuhi syarat boleh mengakibatkan denda sehingga RM 100,000 atau penjara sehingga 5 tahun (Portal JTKSM – Pemberhentian Pekerja).
5. Pekerja sektor awam – Walaupun akta mengatur sektor swasta, pekerja awam terpakai kepada peraturan khusus yang dikeluarkan oleh Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) dan Kementerian Kesihatan (KKM). Pengecualian 45 jam kerja untuk 82,637 petugas kesihatan (syarikat kritikal) telah diumumkan dalam Sinar Harian.

💡 Tip: Jika anda bekerja di Sabah atau Sarawak, semak Ordinan Buruh Negeri yang berkenaan melalui laman Portal Kerajaan Sabah atau Portal Kerajaan Sarawak untuk memastikan hak anda selaras.

Skop perlindungan yang meluas ini memastikan bahawa semua pekerja, tanpa mengira gaji atau sektor, mempunyai landasan undang‑undang untuk menuntut hak mereka, termasuk cuti bersalin 98 hari dan had kerja mingguan 45 jam.

👩‍🍼 Syarat Cuti Bersalin di Bawah Akta Kerja 1955

Cuti bersalin merupakan salah satu hak terpenting bagi pekerja wanita. Pindaan 2022 meningkatkan tempoh cuti bersalin dari 60 hari kepada 98 hari berterusan, termasuk hari rehat dan kelepasan am. Berikut ialah syarat‑syarat yang disahkan oleh sumber rasmi (P. E. Lim – Pusat Undang‑Undang) dan portal JTKSM.

1. Tempoh cuti – 98 hari berturut‑turut. Tempoh ini boleh dimulakan sehingga 30 hari sebelum tarikh jangkaan bersalin dengan pengesahan doktor berdaftar.
2. Kelayakan perkhidmatan – Tiada had minimum tempoh perkhidmatan. Sekiranya pekerja berada di bawah Akta Kerja, cuti bersalin berhak diberikan secara automatik.
3. Syarat kerja sebelum bersalin – Pekerja mesti telah bekerja sekurang‑kurangnya 90 hari dalam 9 bulan sebelum bersalin dan sekurang‑kurangnya 1 hari dalam 4 bulan sebelum bersalin. Jika syarat ini dipenuhi, pekerja layak menerima elaun bersalin (gaji penuh) sepanjang 98 hari.
4. Had bilangan anak – Cuti bersalin terhad kepada lima (5) anak yang masih hidup. Selepas lima anak, pekerja tidak lagi layak mendapat cuti bersalin atau elaun bersalin di bawah akta.
5. Pengesahan perubatan – Majikan boleh meminta surat kelulusan daripada Pegawai Perubatan Berdaftar atau doktor berdaftar yang mengesahkan kehamilan dan kelayakan bersalin.
6. Pengambilan cuti sebelum bersalin – Pekerja boleh memulakan cuti bersalin sehingga 30 hari sebelum tarikh jangkaan bersalin dengan persetujuan majikan dan surat kelulusan perubatan.
7. Elaun Pasca Cuti Bersalin (One‑off) – Pada 1 Mei 2026, Perdana Menteri Anwar Ibrahim mengumumkan cadangan elaun pasca cuti bersalin sebanyak 80 % gaji bulanan untuk tempoh tambahan sehingga 30 hari selepas 98 hari cuti bersalin. Walau bagaimanapun, inisiatif ini masih berada dalam peringkat perancangan dan belum dimuktamadkan secara rasmi.

💡 Tip: Simpan semua dokumen perubatan (surat kelulusan, rekod USG) dalam satu folder – ia memudahkan proses permohonan cuti bersalin dan mengelakkan penangguhan oleh majikan.

Pengalaman komuniti menunjukkan bahawa pekerja sering tidak menyedari keperluan 90 hari kerja dalam 9 bulan. Sebagai contoh, forum pekerja di Chambers of Tay Yi Kuan menasihatkan pekerja untuk memulakan perbincangan dengan HR sekurang‑kurangnya tiga bulan sebelum jangkaan bersalin, supaya semua syarat dipenuhi dan tiada gangguan pembayaran.

🕒 Peraturan Waktu Bekerja Mengikut Akta Kerja 1955

Pindaan 2022 mengurangkan had kerja mingguan daripada 48 jam kepada 45 jam. Perubahan ini memberi pekerja lebih masa untuk keluarga tanpa menjejaskan gaji. Berikut ialah perincian peraturan waktu bekerja yang diiktiraf oleh JTKSM (Garis Panduan JTKSM) dan Kementerian Sumber Manusia.

1. Had mingguan – 45 jam bekerja dalam seminggu, biasanya dibahagikan kepada 5 hari kerja (9 jam sehari) atau 6 hari kerja (7.5 jam sehari). Majikan boleh menetapkan jadual yang berbeza selagi tidak melebihi 45 jam.
2. Had harian – Secara umum, tidak lebih daripada 8 jam kerja sehari, kecuali jika pekerja bersetuju dengan jadual 9 jam dengan satu hari rehat tambahan dalam seminggu.
3. Kerja lebih masa (OT) – OT dibenarkan apabila kerja melebihi 8 jam sehari atau 45 jam seminggu. Kadar OT ialah 1.5 kali gaji biasa untuk jam pertama, 2 kali untuk jam seterusnya, dan 3 kali untuk kerja pada hari kelepasan am atau cuti umum.
4. Had maksimum OT – Tidak boleh melebihi 104 jam OT sebulan. Majikan mesti merekodkan semua jam OT dalam slip gaji.
5. Aturan Kerja Fleksibel (AKF) – Seksyen 60P dan 60Q membenarkan pekerja memohon perubahan waktu, hari, atau tempat kerja secara bertulis. Majikan wajib memberi maklum balas dalam tempoh 60 hari (atau 30 hari dalam kes tertentu) – Portal KSM.
6. Pengecualian sektor kritikal – Bagi petugas kesihatan kritikal, had mingguan ditetapkan kepada 42 jam (syif 7 jam sehari) berikutan keperluan operasi 24 jam. Maklumat ini diumumkan dalam Sinar Harian.
7. Cadangan 40 jam – Kesatuan Sekerja Malaysia (MTUC) mencadangkan pengurangan lagi kepada 40 jam seminggu, namun cadangan ini masih belum diluluskan sehingga kini (Sinar Harian).

💡 Tip: Jika anda diminta bekerja lebih masa, pastikan majikan menyediakan slip gaji yang jelas dengan kadar OT yang betul – ini penting untuk rujukan cukai dan EPF.

Penggunaan AKF semakin meluas. Menurut data TalentCorp, lebih 5,340 organisasi telah melaksanakan AKF sehingga April 2026, memberi manfaat kepada 1.6 juta pekerja (Astro Awani – KESUMA). Ini menunjukkan trend ke arah kerja hibrid dan anjal, yang selari dengan keperluan keluarga, terutamanya selepas cuti bersalin.

💰 Had Kerja Lebih Masa dan Bayaran OT

Kerja lebih masa (OT) merupakan komponen penting dalam memastikan pekerja mendapat pampasan yang adil apabila bekerja melebihi had yang ditetapkan. Berikut ialah perincian terperinci berdasarkan Akta Kerja yang disahkan oleh Portal JTKSM – Soalan Lazim Instrumen Pembayaran Gaji dan JY Ko Advocates.

1. Kadar OT –
   • Jam pertama OT: 1.5 kali kadar gaji biasa.
   • Jam kedua dan seterusnya: 2 kali kadar gaji biasa.
   • OT pada hari kelepasan am atau cuti umum: 3 kali kadar gaji biasa.
2. Had maksimum OT – 104 jam OT sebulan. Jika melebihi had ini, majikan melanggar akta dan boleh dikenakan denda.
3. Pengiraan OT – Gaji harian dikira dengan formula: (Gaji bulanan ÷ Bilangan hari dalam bulan) × Bilangan jam OT. Slip gaji mesti memaparkan butiran ini.
4. Bayaran OT untuk pekerja dengan gaji > RM 4,000 – Walaupun pekerja berpendapatan tinggi tidak dilindungi oleh bahagian OT dalam akta, kebanyakan majikan masih memberi bayaran OT mengikut polisi dalaman atau perjanjian kolektif.
5. Penalti bagi majikan – Kegagalan membayar OT mengikut kadar yang ditetapkan boleh mengakibatkan denda, serta tuntutan mahkamah oleh pekerja. Pada tahun 2025, JTKSM melaporkan kutipan denda sebanyak RM 138,000 daripada 353 kes pendakwaan buruh (Portal JTKSM).

💡 Tip: Sentiasa semak slip gaji anda setiap bulan. Jika terdapat kekurangan bayaran OT, catatkan butiran dan laporkan kepada Jabatan Tenaga Kerja dalam tempoh 30 hari.

Dengan pemahaman yang jelas tentang kadar OT dan had maksimum, pekerja dapat menuntut hak mereka dengan lebih yakin, manakala majikan dapat mengelakkan penalti yang tidak diingini.

🌙 Rehat Mingguan, Rehat Harian dan Hari Kelepasan

Rehat dan hari kelepasan merupakan elemen penting dalam kesejahteraan pekerja. Akta Kerja 1955 menetapkan syarat minimum yang harus dipatuhi oleh semua majikan.

1. Rehat harian – Sekurang‑kurangnya 1 jam rehat dalam setiap 5 jam kerja berterusan. Rehat ini boleh diambil secara berselang‑sela, selagi jumlahnya tidak kurang daripada 1 jam.
2. Rehat mingguan – Sekurang‑kurangnya 1 hari (24 jam) rehat setiap minggu. Jika pekerja bekerja 6 hari seminggu, hari rehat biasanya diberikan pada hari Ahad atau hari lain yang dipersetujui.
3. Hari kelepasan am – Terdapat 11 hari kelepasan am kebangsaan (contoh: Hari Kebangsaan, Hari Pekerja, Hari Raya, Hari Malaysia). Majikan tidak boleh mengurangkan gaji atau menukar hari kelepasan am menjadi hari kerja biasa.
4. Cuti tahunan – 8 hari bagi pekerja  5 tahun. Cuti tahunan tidak termasuk hari kelepasan am.
5. Cuti sakit – 14 hari bagi pekerja  5 tahun. Cuti sakit memerlukan surat perubatan, kecuali dalam keadaan kecemasan.
6. Hari kelepasan tambahan – Kerajaan boleh mengisytiharkan cuti am tambahan (contoh: cuti perayaan kebangsaan). Majikan wajib mematuhi pengisytiharan tersebut.

💡 Tip: Rancang cuti tahunan anda sekurang‑kurangnya tiga bulan lebih awal. Ini memberi majikan masa untuk menyesuaikan jadual kerja dan mengelakkan penolakan.

Pengalaman komuniti menunjukkan bahawa ramai pekerja tidak menyedari hak mereka terhadap rehat harian dan mingguan, terutamanya dalam industri pembuatan yang mengamalkan jadual kerja berterusan. Menyatakan hak ini secara terbuka kepada HR dapat membantu mengelakkan konflik dan meningkatkan produktiviti.

📄 Hak Pekerja dan Tanggungjawab Majikan

Akta Kerja 1955 menggariskan hak utama pekerja serta tanggungjawab majikan. Berikut ialah senarai terperinci yang diambil daripada Portal JTKSM – Pemberhentian Pekerja dan Portal KSM.

1. Hak cuti bersalin dan paterniti – 98 hari cuti bersalin dan 7 hari cuti paterniti, dengan elaun penuh sekiranya syarat kerja dipenuhi.
2. Hak gaji tepat pada masanya – Gaji mesti dibayar tidak lewat daripada hari ke‑7 selepas akhir tempoh gaji.
3. Hak perlindungan daripada penamatan tidak adil – Majikan tidak boleh menamatkan perkhidmatan pekerja wanita hamil kecuali atas sebab salah laku, pelanggaran kontrak, atau penutupan perniagaan.
4. Tanggungjawab majikan menyediakan persekitaran selamat – Termasuk menyediakan kemudahan bersalin, ruang rehat, dan akses kepada perkhidmatan perubatan.
5. Keperluan pendaftaran pekerja – Semua pekerja mesti didaftarkan dalam sistem SOCSO, EPF, dan LHDN. Majikan bertanggungjawab memastikan caruman tepat pada masanya.
6. Keperluan laporan kepada JTKSM – Majikan harus melaporkan pengambilan pekerja asing, perubahan kontrak, dan sebarang pelanggaran dalam tempoh yang ditetapkan.
7. Penghormatan terhadap AKF – Majikan mesti memberi maklum balas bertulis dalam tempoh 60 hari kepada permohonan AKF. Penolakan harus disertakan alasan yang jelas.
8. Kewajipan menyediakan slip gaji – Slip gaji mesti mengandungi butiran gaji pokok, elaun, potongan, OT, dan lain‑lain.

💡 Tip: Simpan semua dokumen perjanjian kerja, slip gaji, dan surat kelulusan perubatan dalam satu folder – ia memudahkan proses tuntutan hak di masa hadapan.

Kesedaran tentang hak ini meningkatkan keseimbangan kuasa antara pekerja dan majikan, serta meminimumkan risiko pertikaian di mahkamah buruh.

🏛️ Pindaan Terkini Akta Kerja 1955 yang Perlu Diketahui

Pindaan 2022 yang mula berkuat kuasa pada 1 Januari 2023 merupakan perubahan paling signifikan dalam tiga dekad terakhir. Berikut ialah ringkasan pindaan utama, berserta perkembangan terkini sehingga 2026.

1. Tempoh cuti bersalin – Dari 60 hari kepada 98 hari berterusan.
2. Cuti paterniti – Penambahan 7 hari cuti paterniti berbayar, sebelum ini tiada cuti paterniti berstatut.
3. Had kerja mingguan – Pengurangan daripada 48 jam kepada 45 jam seminggu.
4. Aturan Kerja Fleksibel (AKF) – Pengenalan Seksyen 60P dan 60Q yang memberi hak kepada pekerja untuk memohon perubahan waktu, hari atau tempat kerja secara bertulis.
5. Penghapusan had gaji – Akta kini melindungi semua pekerja tanpa mengira had gaji, walaupun bahagian OT masih terhad kepada pekerja ≤ RM 4,000.
6. Penguatkuasaan pekerja asing – Seksyen 60K(4) memerlukan kelulusan Ketua Pengarah JTKSM sebelum majikan dapat menggaji pekerja asing.
7. Elaun Pasca Cuti Bersalin (One‑off) – Pengumuman pada 1 Mei 2026 oleh Perdana Menteri Anwar Ibrahim mencadangkan elaun 80 % gaji bulanan untuk 30 hari tambahan selepas 98 hari cuti bersalin. Walau bagaimanapun, belum ada pengumuman rasmi atau pindaan akta yang mengesahkan implementasinya.
8. Pengecualian sektor kritikal – 82,637 petugas kesihatan dikecualikan daripada had 45 jam, ditetapkan pada 42 jam seminggu (2025‑2026).
9. Cadangan 40 jam seminggu – Kesatuan Sekerja Malaysia (MTUC) mengusulkan pengurangan lagi kepada 40 jam, namun cadangan ini masih belum diluluskan sehingga akhir 2026.

💡 Tip: Untuk mengelakkan kekeliruan, pekerja harus memeriksa versi terkini akta di Portal JTKSM – Borang Akta Kerja 1955 atau Portal KSM sebelum membuat sebarang tuntutan.

Perubahan ini bukan sahaja meningkatkan kebajikan pekerja, tetapi juga memaksa majikan menyesuaikan operasi mereka, terutamanya dalam sektor yang memerlukan kerja berterusan seperti perkilangan dan perkhidmatan awam.

❓ Soalan Lazim (FAQ)

Soalan? Apakah saya layak mendapat cuti bersalin sekiranya saya bekerja kurang daripada 90 hari dalam 9 bulan sebelum bersalin?

Jawapan: Tidak. Untuk layak menerima elaun bersalin penuh, anda mesti memenuhi syarat kerja 90 hari dalam 9 bulan serta sekurang‑kurangnya 1 hari dalam 4 bulan sebelum bersalin. Jika tidak, anda masih berhak mendapat cuti bersalin 98 hari tetapi tanpa elaun penuh.

Soalan? Bolehkah saya memulakan kerja semula sebelum tamat 98 hari cuti bersalin?

Jawapan: Ya, anda boleh kembali bekerja lebih awal sekiranya anda mendapat kelulusan daripada Pegawai Perubatan Berdaftar yang mengesahkan anda fit untuk bekerja. Majikan mesti menerima persetujuan anda secara bertulis.

Soalan? Bagaimana cara memohon Aturan Kerja Fleksibel (AKF)?

Jawapan: Hantar permohonan bertulis kepada majikan, nyatakan jenis fleksibiliti yang dikehendaki (waktu, hari, atau tempat). Majikan wajib memberi maklum balas bertulis dalam tempoh 60 hari (atau 30 hari dalam kes tertentu). Rujuk Portal Astro Awani – KESUMA untuk panduan lengkap.

Soalan? Adakah saya masih layak mendapat cuti bersalin sekiranya saya mempunyai lima anak yang masih hidup?

Jawapan: Tidak. Akta menetapkan had maksimum lima (5) anak yang masih hidup untuk layak mendapat cuti bersalin dan elaun bersalin. Selepas itu, hak cuti bersalin tidak lagi diberikan.

Soalan? Jika majikan menolak permohonan OT, apa tindakan yang boleh saya ambil?

Jawapan: Anda boleh membuat aduan kepada Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia (Portal JTKSM). Jika terbukti melanggar akta, majikan boleh dikenakan denda atau dipaksa membayar OT yang tertunggak.

📝 Kesimpulan

Akta Kerja 1955, terutamanya selepas pindaan 2022, menyediakan rangka perlindungan yang lebih kuat bagi pekerja wanita melalui cuti bersalin 98 hari, menurunkan had kerja mingguan kepada 45 jam, serta memperkenalkan hak kerja fleksibel. Pekerja dan majikan yang memahami syarat‑syarat ini, serta mematuhi prosedur permohonan dan pelaporan, akan dapat mengekalkan keseimbangan kerja‑kehidupan yang lebih baik, meningkatkan produktiviti, dan mengurangkan risiko pertikaian undang‑undang.

🔗 Rujukan Paling Autoriti

• Jabatan Tenaga Kerja Semenanjung Malaysia – Akta Kerja 1955 (Akta 265)
• Kementerian Sumber Manusia – Portal Rasmi
• Universiti Teknologi Malaysia – Pusat Kajian Buruh
• TalentCorp – Inisiatif Aturan Kerja Fleksibel
• Portal Rasmi Kerajaan Malaysia – Perundangan & Pindaan

📍 Penafian

Maklumat dalam artikel ini disusun berdasarkan data yang tersedia bagi tahun 2026 dan tidak menggantikan nasihat undang‑undang profesional. Pembaca dinasihatkan merujuk kepada sumber rasmi atau mendapatkan khidmat peguam bagi situasi khusus.