Zakat Emas Perhiasan: Nisab & Kadar Wajib Diketahui

Perhatian! Ramai pemilik emas di Malaysia tidak sedar bahawa barang kemas mereka mungkin sudah mencecah had wajib zakat — dan kegagalan menunaikannya boleh membawa dosa yang berat. Menurut sumber rasmi, harga emas pada tahun 2026 telah mencatatkan paras tertinggi RM764 segram, bermakna nilai nisab dalam Ringgit meningkat mendadak dan semakin ramai pemilik emas perhiasan terjerumus ke dalam kategori wajib zakat tanpa disedari. Laporan khas ini menghuraikan secara menyeluruh nisab, kadar, dan perbezaan undang-undang zakat emas perhiasan mengikut negeri, berdasarkan data terkini daripada pihak berkuasa zakat dan fatwa rasmi.

💍 Apakah Zakat Emas Perhiasan?

Zakat emas perhiasan ialah kewajipan kewangan dalam Islam yang dikenakan ke atas emas yang dimiliki oleh seorang Muslim, sama ada dalam bentuk barang kemas, jongkong, syiling emas, mahupun tabungan emas digital. Menurut Portal JAKIM untuk muallaf, zakat dari sudut syarak bermaksud sebahagian harta tertentu yang diwajibkan oleh Allah s.w.t. untuk diberikan kepada golongan yang berhak menerimanya, dan ia merupakan rukun ketiga daripada lima rukun Islam.

Berdasarkan kenyataan media yang disiarkan oleh Bernama, zakat emas adalah antara kewajipan yang “jarang diperkatakan” berbanding zakat fitrah, pendapatan dan harta, walaupun perintahnya jelas dalam Surah At-Taubah, ayat 34 dan 35, yang mengancam azab seksa yang tidak terperi sakitnya bagi mereka yang menyimpan emas dan perak tanpa menunaikan zakat. Ketua Jabatan Dakwah dan Perundingan Lembaga Zakat Selangor, Ustaz Hamizul Abdul Hamid, dalam laporan Sinar Harian, menegaskan: “Kalau dia tak mengeluarkan zakat emas dalam keadaan dirinya sudah wajib berbuat demikian, maka dia akan jatuh kepada dosa.”

Untuk memahami kewajipan ini, pembaca perlu membezakan dua kategori emas yang sering dikelirukan oleh orang awam:

1. Emas simpanan atau pelaburan — jongkong, syiling emas, tabungan emas, dan perhiasan yang tidak dipakai langsung dalam tempoh setahun. Kategori ini wajib dizakati apabila mencapai nisab dan haul.
2. Emas perhiasan yang dipakai — barang kemas yang digunakan secara halal mengikut adat kebiasaan. Menurut pandangan jumhur ulama, kategori ini tidak wajib dizakati melainkan melebihi had uruf negeri.

Dr. Yusuf al-Qaradhawi, dalam Fatawa al-Mu’asirah yang dipetik oleh Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, menyatakan: “Para fuqaha berselisih pendapat tentang kewajipan zakat terhadap perhiasan wanita jika ia terdiri daripada emas dan perak.” Perselisihan ini akan dihuraikan dalam jadual perbandingan mazhab di bawah.

⚖️ Nisab Zakat Emas Perhiasan di Malaysia

Nisab zakat emas ialah 85 gram emas murni, bersamaan 20 mithqal, dan angka ini disepakati oleh majoriti pihak berkuasa zakat di Malaysia dan antarabangsa. Berbeza dengan nisab zakat perak yang ditetapkan pada 595 gram (200 dirham), nisab emas dikira berdasarkan berat, bukan nilai wang tetap. Ini bermakna nilai nisab dalam Ringgit berubah setiap hari mengikut harga emas semasa.

Menurut sumber rasmi, nilai nisab emas pada 16 Oktober 2026 di Malaysia ialah RM46,677 (bersamaan RM549.15 segram emas murni). Sementara itu, nisab zakat emas perhiasan bagi Kelantan bagi tempoh Julai hingga Disember 2026 ditetapkan pada RM37,401.00. Perbezaan ini berpunca daripada tarikh penetapan dan harga emas yang digunakan oleh pihak berkuasa zakat negeri masing-masing — bukan percanggahan hukum, tetapi perbezaan pentadbiran.

MAIDAM (Majlis Agama Islam dan Adat Melayu Terengganu) pula merekodkan nilai nisab zakat emas tahunan yang meningkat secara konsisten daripada RM34.30 pada tahun 2000 kepada RM453.82 pada tahun 2026 — satu peningkatan lebih 1,200 peratus dalam tempoh 26 tahun, mencerminkan lonjakan harga emas global.

Item	Nilai	Keterangan
Nisab emas	85 gram emas murni	Disepakati majoriti ulama
Nisab perak	595 gram (200 dirham)	Konteks perbandingan
Kadar zakat	2.5% (1/40)	Ke atas nilai emas
Haul	1 tahun qamariah	Tempoh pemilikan penuh
Nisab kebangsaan (Okt 2026)	RM46,677	RM549.15/gram
Nisab Kelantan (Jul–Dis 2026)	RM37,401.00	Ditetapkan MAIK

💡 Tip: Nilai nisab dalam Ringgit berubah mengikut harga emas semasa. Sentiasa semak nilai nisab terkini di portal zakat negeri anda pada tarikh pembayaran, kerana angka yang dipetik dalam mana-mana artikel hanya merupakan snapshot pada tarikh tertentu.

📏 Had Uruf dan Jenis Emas Perhiasan yang Diambil Kira

Uruf ialah had pemakaian setempat yang dibenarkan oleh adat kebiasaan masyarakat, dan ia menjadi penentu sama ada emas perhiasan yang dipakai wajib dizakati atau tidak. Menurut Portal Zakat Emas MAIDAM, “uruf merupakan had pemakaian setempat yang dibenarkan dan uruf berbeza mengikut negeri.” Ini bermakna seorang wanita di Terengganu dan seorang wanita di Sabah yang memiliki jumlah emas yang sama mungkin berada dalam status zakat yang berbeza.

Berdasarkan kenyataan media Pertubuhan Ilmu Kebajikan Dakwah Malaysia (Januari 2026), perbezaan had uruf antara negeri “bersifat pentadbiran berdasarkan adat setempat, bukan perbezaan hukum asas zakat.” Pendekatan Selangor menilai berat dan lebihan uruf walaupun emas dipakai, manakala kebanyakan negeri lain menilai fungsi emas — sama ada dipakai atau disimpan.

Negeri	Had Uruf Emas Perhiasan Dipakai	Portal Rasmi
Terengganu (MAIDAM)	850 gram	MAIDAM
Sabah (MUIS)	152 gram	Kalkulator Zakat Sabah
Kedah	200 gram	Lembaga Zakat Kedah
Selangor	800 gram (menurut WAZAN UPM)	Jabatan Mufti Selangor
W.P. Kuala Lumpur	800 gram (menurut laporan Bernama)	PPZ-MAIWP

Jenis emas yang diambil kira dalam pengiraan juga berbeza mengikut kategori. Menurut WAZAN UPM, emas yang wajib dizakati merangkumi:

1. Emas selain perhiasan wanita — mata wang, simpanan, jongkong, kepingan emas, peralatan rumah.
2. Emas perhiasan wanita yang tidak dipakai dalam tempoh haul (setahun).
3. Emas perhiasan yang dipakai tetapi melebihi kadar uruf negeri.

Perlu ditekankan bahawa batu permata, mutiara dan seumpamanya ditolak daripada berat emas dalam pengiraan zakat. Kalkulator zakat Sabah dan Kedah kedua-duanya menyediakan medan “tolakan batu permata” untuk tujuan ini. Selain itu, emas yang dipakai secara haram — contohnya perhiasan emas yang dipakai oleh lelaki — wajib dizakati sepenuhnya kerana pemakaian itu sendiri tidak dibenarkan syarak.

💡 Tip: Jika anda membeli emas perhiasan dengan niat untuk disimpan atau dilabur — walaupun ia berbentuk gelang atau rantai — ia tetap dikategorikan sebagai emas simpanan dan wajib dizakati pada kadar nisab 85 gram, bukan mengikut uruf negeri.

📊 Kadar Zakat Emas Perhiasan yang Wajib Dibayar

Kadar zakat emas yang wajib dibayar ialah 2.5 peratus atau 1/40 daripada nilai emas yang layak dizakati. Kadar ini konsisten disebut oleh semua badan zakat di Malaysia, daripada MAIDAM di Terengganu sehingga kepada MAIK di Kelantan, dan ia juga selaras dengan hadis riwayat Abu Dawud yang menetapkan zakat setengah dinar ke atas setiap 20 dinar emas.

Walau bagaimanapun, kewajipan zakat ke atas emas perhiasan yang dipakai menjadi subjek khilaf fiqh yang diiktiraf. Jadual berikut membandingkan pendapat mazhab utama:

Mazhab	Hukum Emas Perhiasan Dipakai	Syarat
Hanafi	Wajib dizakati	Cukup nisab 85g, sama ada dipakai atau tidak
Maliki	Tidak wajib	Dipakai secara halal dalam lingkungan kebiasaan
Syafi’i	Tidak wajib	Dipakai secara halal dalam lingkungan kebiasaan
Hanbali	Tidak wajib	Dipakai secara halal dalam lingkungan kebiasaan

Di Malaysia, fatwa negeri secara amnya mengikut pandangan jumhur (Maliki, Syafi’i, Hanbali) dengan syarat uruf. Fatwa MUIS Singapura yang dikemas kini pada 2025 turut menegaskan pendirian yang sama, berasaskan hadis riwayat Imam Malik dalam Al-Muwatta’: “Tiada zakat dalam perhiasan.” Fatwa CFSA bertarikh 11 Januari 2026 juga menyimpulkan: “Jewellery used for personal adornment is not zakatable according to the preferred and majority opinion, while jewellery held as savings or investment is zakatable.”

Sebaliknya, emas simpanan dan pelaburan wajib dizakati tanpa mengira negeri, selagi syarat nisab (85 gram) dan haul (setahun qamariah) dipenuhi. Syarat-syarat wajib zakat emas menurut Lembaga Zakat Selangor ialah: Islam, merdeka, milikan sempurna, cukup nisab, dan cukup haul.

🧮 Cara Mengira Zakat Emas Perhiasan

Formula asas pengiraan zakat emas adalah mudah dan seragam di seluruh Malaysia:

Zakat = (Berat emas × Harga emas semasa segram) × 2.5%

Bagi emas perhiasan yang dipakai dan melebihi uruf negeri, formula menjadi:

Zakat = (Berat emas − Had uruf) × Harga emas semasa segram × 2.5%

MAIDAM menyediakan contoh pengiraan yang jelas: jika harga emas satu gram ialah RM135.35 dan berat emas ialah 100 gram, maka nilai emas ialah RM13,535, dan zakat yang wajib dibayar ialah RM13,535 × 2.5% = RM338.38. Bagi emas dipakai seberat 1,000 gram dengan uruf semasa 850 gram di Terengganu, zakat dikenakan ke atas lebihan 150 gram sahaja, iaitu 150 gram × harga pasaran × 2.5%.

Langkah-langkah praktikal untuk mengira zakat emas perhiasan anda:

1. Kenal pasti kategori emas — simpanan atau perhiasan yang dipakai.
2. Tentukan ketulenan emas (24K/999, 22K/916, 18K/750 dan sebagainya) dan tukar kepada berat emas tulen. Contohnya, 100 gram emas 18-karat hanya mengandungi 75 gram emas tulen.
3. Tolak berat batu permata dan mutiara daripada jumlah berat.
4. Bagi emas dipakai, tolak had uruf negeri anda.
5. Darabkan berat layak dizakati dengan harga emas semasa segram yang ditetapkan pihak berkuasa zakat negeri.
6. Darabkan dengan 2.5% untuk mendapatkan jumlah zakat.

Sebagai kemudahan, hampir semua badan zakat negeri menyediakan kalkulator dalam talian. Anda boleh menggunakan Kalkulator Zakat Emas eZakat MAIDAM, kalkulator rasmi Bahagian Zakat & Fitrah Sabah, atau kalkulator zakat emas MAIK untuk Kelantan. Kalkulator-kalkulator ini mengira secara automatik berdasarkan uruf dan nisab negeri masing-masing.

Niat Zakat Emas Perhiasan:

Arab: نَوَيْتُ أَنْ أُخْرِجَ زَكَاةَ الْمَالِ فَرْضًا لِلَّهِ تَعَالَى

Rumi: Nawaitu an ukhrija zakatal mali fardan lillahi ta’ala

Maksud: Sahaja aku mengeluarkan zakat harta, fardu kerana Allah Taala.

Untuk konteks harga semasa, harga emas spot dunia pada 28 Oktober 2026 berada pada AS$4,059.60 seauns (RM532.07 segram), manakala harga runcit emas 999 Public Gold pada 29 Oktober 2026 ialah RM574 segram. Unjuran J.P. Morgan Global Research (Jun 2026) menjangkakan harga emas boleh mencapai AS$6,000 seauns (RM787.55 segram) menjelang akhir tahun — satu trend yang akan terus meningkatkan nilai nisab dalam Ringgit. Namun begitu, untuk tujuan zakat, gunakan sentiasa harga yang ditetapkan oleh pihak berkuasa zakat negeri anda, bukan harga runcit peniaga swasta.

❓ Soalan Lazim (FAQ)

Adakah emas perhiasan yang dipakai sekali-sekala sahaja (contohnya semasa kenduri) wajib dizakati?

Tidak, menurut pandangan jumhur yang diterima di Malaysia. Pemakaian tidak disyaratkan berlaku setiap hari; pemakaian berkala mengikut adat setempat seperti ketika menghadiri majlis perkahwinan atau kenduri masih dikira sebagai emas perhiasan, bukan emas simpanan. Kewajipan hanya timbul jika emas tidak dipakai langsung, atau pemakaiannya melampaui had uruf negeri.

Berapakah nisab zakat emas dalam Ringgit pada tahun 2026?

Nilai nisab berubah mengikut harga emas semasa. Sebagai rujukan, nisab kebangsaan pada 16 Oktober 2026 ialah RM46,677 (RM549.15 segram), manakala Kelantan menetapkan RM37,401.00 bagi tempoh Julai hingga Disember 2026. Semak nilai terkini di portal zakat negeri anda sebelum membuat pembayaran.

Jika saya mewarisi emas ibu saya yang tidak pernah dipakai, siapa yang wajib membayar zakat?

Menurut pandangan Dr. Yusuf al-Qaradhawi yang dipetik Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan, apabila pemilik asal meninggal dunia, setiap waris dikira nisab secara berasingan. Apabila bahagian setiap waris mencukupi nisab 85 gram, wajib ke atas setiap waris untuk mengeluarkan zakat 2.5% daripada nilai emas tersebut setiap tahun qamariah, menggunakan harta mereka sendiri.

Adakah batu permata pada cincin atau gelang dikira dalam zakat?

Tidak. Batu permata, mutiara dan seumpamanya ditolak daripada berat emas dalam pengiraan zakat. Kalkulator zakat rasmi di Kedah dan Sabah kedua-duanya menyediakan medan khusus untuk tolakan batu permata.

Apakah yang berlaku jika saya tidak mengeluarkan zakat emas yang wajib?

Menurut Ustaz Hamizul Abdul Hamid dari Lembaga Zakat Selangor, individu tersebut akan jatuh kepada dosa. Surah At-Taubah ayat 34 dan 35 mengancam azab yang berat bagi mereka yang menyimpan emas dan perak tanpa menunaikan zakat, di mana harta itu akan dibakar dalam neraka jahanam pada hari kiamat.

Adakah emas bercagar di ar-rahnu perlu dizakati?

Ya. Menurut WAZAN UPM, emas yang digadai masih dianggap milikan sempurna pemiliknya dan wajib dizakati jika cukup nisab dan haul. Zakat perlu dikira berdasarkan berat dan nilai emas tersebut.

📝 Kesimpulan

Zakat emas perhiasan di Malaysia ditadbir mengikut prinsip asas yang sama — nisab 85 gram emas murni, kadar 2.5%, dan haul setahun — tetapi had uruf bagi emas yang dipakai berbeza mengikut negeri, daripada 152 gram di Sabah sehingga 850 gram di Terengganu. Dengan harga emas yang mencatatkan paras tinggi pada tahun 2026, pemilik emas dinasihatkan menilai semula pegangan mereka dan merujuk portal zakat negeri masing-masing untuk memastikan kewajipan ditunaikan dengan tepat.

🔗 Rujukan Paling Autoriti

• MAIDAM — Portal Zakat Emas Terengganu — Panduan kategori emas, uruf dan kaedah pengiraan rasmi.
• Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan — Irsyad Hukum Ke-38 — Fatwa rasmi mengenai zakat perhiasan wanita.
• WAZAN UPM — Soal Jawab Zakat Emas — Panduan akademik pengiraan zakat emas simpanan dan perhiasan.
• Portal JAKIM — Pengertian dan Hukum Zakat — Rujukan kebangsaan asas zakat dalam syarak.
• Bahagian Zakat & Fitrah Sabah — Kalkulator Zakat Emas — Alat pengiraan rasmi dengan uruf negeri Sabah.

📍 Penafian

Artikel ini disediakan untuk tujuan maklumat umum berdasarkan data yang tersedia bagi tahun 2026, dan nilai nisab, had uruf serta harga emas boleh berubah pada bila-bila masa; pembaca dinasihatkan merujuk terus kepada pihak berkuasa zakat negeri masing-masing dan mendapatkan nasihat syarie bagi keputusan zakat sebenar.